Nguyên lý mạch khuếch đại TDA2030 + TIP35/TIP36 nguồn +30V loa 4Ω

Nguyên lý mạch khuếch đại TDA2030 + TIP35/TIP36 (nguồn +30V, loa 4Ω)

1. Mạch làm gì

Đây là bộ khuếch đại âm thanh công suất, chạy nguồn đơn +30V. Khối chính là IC TDA2030 ở chế độ khuếch đại không đảo. Hai transistor công suất TIP36 (PNP) và TIP35 (NPN) hỗ trợ dòng ra để IC chịu tải 4Ω nhẹ nhàng hơn. Tín hiệu đi từ giắc Audio IN qua IC rồi ra loa K1.

Đường đi: Audio IN → C5 → R7 → chân 1 (IC1) → khuếch đại → chân 4 → C3 → loa

2. Các khối của mạch

a) Phân cực đầu vào: R8, R9, C4, R7

Nguồn đơn không có điện áp âm, nên tín hiệu âm thanh (dao động quanh 0V) phải được “nâng” lên quanh mức giữa nguồn.

  • R8 và R9 (cùng 100K) chia đôi nguồn: 30V / 2 = 15V tại điểm giữa.
  • C4 (10µF) lọc điểm 15V này, giữ nó phẳng và chống ù từ nguồn.
  • R7 (100K) đưa 15V vào chân 1 (ngõ vào không đảo) của IC.

Trở kháng vào của mạch xấp xỉ R7 + (R8 // R9) ≈ 150K.

b) Tụ liên tắc đầu vào: C5 (470nF)

C5 chặn thành phần một chiều từ nguồn tín hiệu, chỉ cho tín hiệu xoay chiều qua. C5 cùng trở kháng vào tạo bộ lọc thông cao:

f = 1 / (2π × 150K × 470nF) ≈ 2,3 Hz

Tần số này nằm dưới dải nghe nên không ảnh hưởng âm thanh.

c) Hệ số khuếch đại: R5, R10, C6

R5 (100K) nối từ ngõ ra (chân 4) về chân 2 (ngõ vào đảo). R10 (8,2K) và C6 (4,7µF) nối từ chân 2 xuống đất. Đây là mạch hồi tiếp âm.

  • Với tín hiệu âm thanh, hệ số khuếch đại: Av = 1 + R5/R10 = 1 + 100/8,2 ≈ 13 lần (khoảng 22 dB).
  • C6 chặn dòng một chiều ở nhánh R10. Nhờ đó, với một chiều, mạch khuếch đại chỉ 1 lần, nên điện áp ngõ ra một chiều bằng đúng 15V ở chân 1. Loa không bị nhận dòng một chiều lớn.
  • C6 cũng quyết định giới hạn thấp: f = 1 / (2π × 8,2K × 4,7µF) ≈ 4 Hz.

d) Tầng hỗ trợ dòng: TIP36, TIP35, R1, R3

TDA2030 chỉ ra tối đa khoảng 3,5A. Khi tải 4Ω, tầng công suất của nó nóng nhanh. Hai transistor ngoài bù phần dòng lớn:

  • R1 (1,4Ω) nằm giữa +30V và chân 5 (cực dương nguồn IC). TIP36 có emitter nối +30V, base nối phía chân 5, tức là B–E của TIP36 nằm song song với R1.
  • Ở nửa chu kỳ dương, khi dòng cấp cho IC qua R1 vượt khoảng 0,6V / 1,4Ω ≈ 0,43A, TIP36 bắt đầu dẫn và đẩy phần dòng lớn ra loa.
  • R3 (1,4Ω) và TIP35 làm đúng việc đó ở phía chân 3 (cực âm nguồn IC) cho nửa chu kỳ âm.

Khi tín hiệu nhỏ, cả hai TIP ngắt và chỉ có IC làm việc, nên méo chéo thấp. Khi tín hiệu lớn, hai TIP gánh dòng.

R2, R4 (1,4Ω) và C1 (220nF) nằm ở tầng này để ổn định và lọc cao tần. Tôi dựng lại phần nối chính xác của chúng từ ảnh sơ đồ nên bạn đối chiếu lại với bản gốc.

e) Bảo vệ và ổn định ngõ ra

Linh kiện Tác dụng
D1, D2 (1N4001) Kẹp xung điện áp ngược do cuộn loa phát sinh về hai đầu nguồn. Bảo vệ IC và transistor khi ngắt tín hiệu đột ngột.
R6 (1Ω) + C2 (220nF) Mạch Zobel: tải giả ở cao tần (cắt khoảng 700 kHz) để mạch không tự dao động khi gặp tải cảm như loa.
C3 (2200µF) Tụ liên tắc ngõ ra: chặn 15V một chiều, chỉ cho tín hiệu qua loa. Cùng loa 4Ω tạo giới hạn thấp f = 1 / (2π × 4 × 2200µF) ≈ 18 Hz.

f) Lọc nguồn: C1 (1000µF/50V) và C7 (220nF)

Tụ 1000µF giữ điện áp nguồn ổn định khi dòng nhảy theo nhạc. Tụ 220nF dập nhiễu cao tần. Trong ảnh gốc, tụ 1000µF và tụ 220nF gần transistor đều ghi là C1, bạn nên đánh số lại cho khỏi nhầm.

3. Cả mạch hoạt động ra sao

  1. Tín hiệu từ nguồn nhạc qua C5, được cộng với mức 15V ở chân 1.
  2. IC so sánh chân 1 với chân 2 (điện áp hồi tiếp từ ngõ ra qua R5/R10) và khuếch đại hiệu số. Hồi tiếp âm làm hệ số khuếch đại ổn định ở khoảng 13 lần.
  3. Nửa chu kỳ dương: dòng từ nguồn qua R1 vào IC. Khi dòng lớn, TIP36 mở và cấp thêm dòng ra loa.
  4. Nửa chu kỳ âm: dòng chảy từ loa về đất qua chân 3 và R3. Khi dòng lớn, TIP35 mở và hút dòng.
  5. Ngõ ra dao động quanh 15V, qua C3 để loại 15V, còn lại tín hiệu xoay chiều đi vào loa 4Ω.

4. Công suất và lưu ý khi làm

  • Với nguồn đơn 30V, ngõ ra dao động quanh 15V, trừ phần sụt áp trên transistor nên biên độ đỉnh khoảng 12V. Công suất vào loa 4Ω khoảng 15–18W.
  • Cần tản nhiệt cho TDA2030, TIP35 và TIP36 (cả ba đều có tab kim loại).
  • Nguồn cấp nên là nguồn một chiều đã lọc, dòng từ 3A trở lên.
  • Chiều tụ hóa (C1, C3, C4, C6) phải đúng cực. Cực + hướng về phía có điện áp cao hơn.
  • Tụ ngõ ra C3 có thể thay nhỏ hơn nếu muốn bớt chi phí, nhưng giới hạn thấp sẽ tăng lên.

Bài viết liên quan

Để lại bình luận

0
0
Giỏ Hàng
Giỏ hàng trốngChưa có sản phẩm nào trong giỏ hàngQuay lại cửa hàng